................................... ................................... ................................... ................................... ...................................
Tarih Bilimi
Tarih Dersleri
Kronoloji
Tarih Sözlüğü
Atatürk
Türk Tarihinde İz Bırakanlar
Makaleler
Türk Destanları
Ziyaretçi Defteri
İletisim/Künye



"Tarih yazmak, tarih yapmak kadar mühimdir. Yazan yapana sadık kalmazsa, değişmeyen hakikat insanı şaşırtacak bir nitelik alır."                M. K. Atatürk

"Tarih bir milletin hâfızasıdır; tarihini bilmeyen millet, hâfızasını kaybetmiş insana benzer."                         B. Lewis

"Ecdâdını unutanlar, kaynaksız ırmağa, köksüz ağaca benzerler."                     Çin Atasözü

"Tarih, milletlerin tarlasıdır. Her toplum, geçmişte bu tarlaya ne ekmişse, gelecekte onu biçer."                         Voltaire

"Tarih okuyanın aklı çoğalır."
                  İmam Şâfiî




 

AYDINLANMA


Rönesans ve Reform hareketlerinin etkisiyle Avrupa’da bilimsel, sosyal ve siyasi hayatın deney ve gözlemden yola çıkılarak akılla açıklanmaya çalışıldığı döneme Aydınlanma Çağı (18. yüzyıl) adı verilmektedir. Gerçekten de Rönesans, Reform ve Aydınlanma bir bütünün parçalarını oluşturan önemli birer akımdırlar. Hiç şüphesiz bu üç süreç bugünkü Batı medeniyetinin felsefi, bilimsel, siyasi ve sosyal alandaki yapı taşlarını oluşturmuştur.


Aydınlanma bir düşünüş bir hayat felsefesidir. Söz konusu akımın öncülerinden olan Alman filozof Immanuel Kant, aydınlanmayı “Aklı kullanma cesareti!” olarak tanımlamaktadır. Aslında bu ifadeyle Kant, insan hayatında yer edinen tüm olguların his, gelenek ya da din ile açıklanmaya çalışılmasından ziyade deney ve gözlem gibi objektif araçların kullanılarak akılla çözümlenmeye çalışılmasının en tutarlı yol olacağını ifade etmektedir. Kant’ın bu yaklaşımı bir anlamda duyu ötesi güçlerin hakimiyeti anlamına gelen metafiziğin kabul edilemez olduğunu kanıtlar niteliktedir. Bireyin özgürleşmesi ile aklında özgürce düşünebildiği bir hayatı kazanmak Aydınlanma’nın getirdiği en önemli ilkelerdendir.


İnsanların büyük çoğunluğu düşüncelerinde, tutum ve davranışlarında çevresinden ve metafizik duygulardan etkilenmektedir. Avrupa 18. yüzyıldan itibaren Aydınlama’nın etkisiyle Kant’ın söylediği gibi aklını kullanma cesaretini göstermiştir. Sonuç olarak aklını kullanma cesaretini gösteren kişilerin kendi öz değer sistemlerini kurdukları ve gerçek anlamda birey oldukları söylenebilir.


Bununla birlikte Aydınlanma siyasi arenada Fransız İhtilali ile zirveye ulaşmıştır diyebiliriz. Fransız İhtilali ile Avrupa’da halkın yönetimde söz sahibi olduğu cumhuriyet rejimleri kurulmuştur. Elbetteki vatandaşların serbest oy hakkına sahip olduğu bu rejimlerde birey olarak karar vermenin önemi tartışılamaz niteliğe sahiptir. Görüldüğü üzere Kant’ın düşünce üzerinden açtığı bu yol siyasi alanda da kimliğini bulmuştur denilebilir.


Aydınlanma Çağı’nda Newton ve Kopernik gibi doğa bilimcileri ile evren anlayışı değişmiş, Decartes ve Kant gibi filozoflarca düşüncedeki değişimin felsefi temelleri atılmıştır. Doğanın ve insanın din ve tanrı merkezli açıklandığı Ortaçağ’ın skolostik düçüncesi bu bilim adamlarınca rasyonalist bir anlayışa dönüşmüştür. Rasyonalist düşünce ve deneycilik doğa bilimlerindeki ve sosyal bilimlerdeki bu açılımlarla insanın doğaya tabi değil hakim olduğu yargısını güçlendirmiştir. Aydınlanma düşüncesi doğayı konu edinen fen bilimlerinde ve insanı konu edinen sosyal bilimlerde sekülerleşme, batıl inançların göz ardı edilmesi ve metafiziğin dikkate alınmamasıyla sonuçlanmıştır.


Kısacası insanın birey olarak karar alma sürecinde dört unsur ön plana çıkmaktadır. Akıl, din, gelenekler ve hisler. Aydınlanma ile Batı 18. yüzyıldan itibaren bu unsurlardan sadece aklın kullanılmasını benimsemiş, diğerlerini ise ikincil unsurlar olarak kabul etmiştir. Sonuç olarak bilimin ve teknolojinin hızla geliştiği günümüzde öncelikle bilim adamlarımız bu gerçeği göz ardı etmemelidirler. Bu kişilere aklın yegâne rehber edilebilmesinin önündeki engellerin kaldırıldığı uygun bir iklim sunulmalıdır.

Ersin Yenisu


Ana Sayfa - Tarih Bilimi - Tarih Dersleri - Kronoloji - Tarih Sözlüğü - Atatürk - Türk Tarihinde İz Bırakanlar - Makaleler - Türk Destanları - Ziyaretçi Defteri - İletişim/Künye